Voor velen is Pokémon synoniem met nostalgie uit de kindertijd: kaarten ruilen, kleurrijke geanimeerde gevechten en de zoektocht om ‘ze allemaal te vangen’. Voor een groeiend aantal professionals in de wetenschappelijke gemeenschap heeft de franchise echter veel meer gediend dan louter entertainment. Het heeft gefunctioneerd als een fundamenteel instrument voor het begrijpen van de complexiteit van de natuurlijke wereld.
In een recente discussie deelden twee wetenschappers – Arjan Mann, een assistent-conservator bij Chicago’s Field Museum, en Spencer Monckton, een entomoloog aan de Universiteit van Guelph – hoe hun vroege fascinatie voor Pokémon hielp hun wetenschappelijke trajecten vorm te geven.
Het “Pokémon-effect” op taxonomie en ontdekking
Terwijl traditioneel wetenschappelijk onderwijs vaak de nadruk legt op veldonderzoek – graven in de modder of het omdraaien van rotsen – biedt de Pokémon-franchise een digitale parallel aan deze activiteiten. De kernmechanismen van de franchise weerspiegelen verschillende belangrijke wetenschappelijke principes:
- Taxonomie en classificatie: Het spel gebruikt een systeem van “typen” (Grass, Bug, Electric, etc.) en geneste classificaties. Dit biedt een vereenvoudigde, toegankelijke inleiding tot de Linneaanse taxonomie, waardoor jonge geesten kunnen begrijpen hoe levende wezens worden onderverdeeld in georganiseerde systemen.
- De sensatie van ontdekking: De fundamentele lus van het verkennen van nieuwe gebieden om zeldzame soorten te vinden weerspiegelt het ‘zoeken en vinden’-karakter van de veldbiologie en paleontologie.
- Metamorfose en evolutie: Hoewel de ‘evolutie’ van Pokémon een fantastisch concept is, dient het als een conceptuele brug naar biologische processen zoals metamorfose, waarbij een organisme dramatische fysieke veranderingen ondergaat.
“Ik wist hoe ik Pokémon moest classificeren en wat Pokémon waren voordat ik wist wat de natuurlijke wereld was”, zegt Arjan Mann. “Het is een van de eerste keren in de geschiedenis waarin kinderen [classificatie] op een andere manier leren dan de natuurlijke historie.”
Waar fictie en feit samenkomen
De relatie tussen de franchise en de wetenschap is tweerichtingsverkeer. Pokémon-makers halen vaak inspiratie uit de biologie, en op hun beurt kijken wetenschappers steeds vaker naar de franchise voor inspiratie.
1. Wetenschapsinspirerende Pokémon
De maker van de franchise, Satoshi Tajiri, werd geïnspireerd door zijn jeugdhobby als entomoloog. Deze invloed is duidelijk zichtbaar in de ontwerpen van verschillende wezens, zoals Weedle, waarvan de fysieke kenmerken (een conische angel) en de uiteindelijke evolutie tot een wesp de biologie van insecten nauw volgen.
2. Pokémon die wetenschap inspireren
De invloed is zo diep verankerd geraakt in de wetenschappelijke gemeenschap dat deze is opgenomen in het formele register van de biologische nomenclatuur:
* Benoeming van soorten: Entomoloog Spencer Monckton noemde een Chileense bijensoort Chilicola charizard , waarbij hij zijn leefgebied in de buurt van vulkanen en woestijnen opmerkte, wat doet denken aan de iconische vuur-type Pokémon.
* Wetenschappelijke parallellen: Onderzoekers hebben opvallende overeenkomsten opgemerkt tussen bepaalde fossielen en Pokémon-ontwerpen, wat heeft geleid tot tentoonstellingen die de kloof tussen popcultuur en paleontologie overbruggen.
De kloof overbruggen: tentoonstelling over het veldmuseum
Om dit kruispunt te vieren organiseert het Field Museum in Chicago een speciale tentoonstelling met de titel het Pokémon Fossil Museum. Geïnspireerd door het werk van de Japanse paleontoloog Daisuke Aiba, vergelijkt de tentoonstelling fossiele Pokémon met hun prehistorische tegenhangers in de echte wereld. Door Noord-Amerikaanse fossielen te integreren, wil de tentoonstelling de verbinding tussen gaming en natuurlijke historie tastbaar maken voor een lokaal publiek.
Conclusie
Pokémon fungeert als een krachtige ‘poortsoort’ voor wetenschappelijke geletterdheid. Door complexe concepten zoals taxonomie en specimenverzameling te vertalen naar een boeiend format, helpt de franchise de natuurwetenschappen te demystificeren en inspireert het de volgende generatie onderzoekers.
