Naukowcy odkryli, że niektóre ryby głębinowe wykorzystują unikalny rodzaj wzroku, który łączy w sobie funkcje pręcików i czopków, dwóch głównych światłoczułych komórek oczu kręgowców. Odkrycie to, opublikowane w czasopiśmie Science Advances, może zmienić nasze rozumienie ewolucji samego wzroku.
Problem widzenia w głębinach morskich
Strefa mroku oceanu stwarza wyjątkowe wyzwania dla wzroku. Jest zbyt ciemno, aby czopki (które wykrywają kolory i szczegóły w jasnym świetle) działały skutecznie, ale nie jest wystarczająco ciemne, aby pręciki (które doskonale radzą sobie w słabym świetle) działały optymalnie. Stwarza to prawdziwy „koszmar” dla wzroku, jak opisała Lily Fogg, badaczka z Uniwersytetu w Bazylei i główna autorka badania.
Hybrydowe fotoreceptory w akcji
Naukowcy badali larwy trzech gatunków ryb głębinowych – topornika, jarzębiny i światłoryba – żyjących w Morzu Czerwonym. Odkryli fotoreceptory, które nie były ściśle pręcikami ani czopkami, ale były hybrydami łączącymi cechy obu typów komórek. Hatchetfish zachowuje te komórki hybrydowe do wieku dorosłego, podczas gdy świecące i lekkie ryby wydają się je tracić w miarę dojrzewania.
Sugeruje to, że widzenie nie jest systemem binarnym (pręty lub czopki), ale istnieje raczej w postaci widma. Komórki hybrydowe prawdopodobnie pozwalają tym rybom skutecznie widzieć w ciemnych, mrocznych głębinach, w których rozpoczynają swoje życie.
Implikacje dla biologii ewolucyjnej
Nie jest to zjawisko odosobnione. Podobne hybrydowe fotoreceptory znaleziono u bezszczękowych ryb, gadów i płazów, co sugeruje, że ta elastyczność wizualna może być starożytną cechą kręgowców. Odkrycie podważa tradycyjny pogląd na pręciki i stożki jako sztywne kategorie i pokazuje, jak życie dostosowuje się do ekstremalnych warunków.
„To przypomnienie, że biologia rzadko jest tak prosta, jak nam się wydaje” – mówi Fogg.
Odkrycia te podkreślają, jak mało wiemy o wizji i jak ewolucja może stworzyć nieoczekiwane rozwiązania umożliwiające przetrwanie nawet w najbardziej wymagających środowiskach.
