Naturalnie zmumifikowane szczątki gepardów odkryte w Arabii Saudyjskiej stanowią bezprecedensowe zasoby genetyczne, które mogą wesprzeć wysiłki mające na celu ponowne wprowadzenie krytycznie zagrożonego drapieżnika na jego dawny zasięg. Tak wynika z nowego badania opublikowanego w czasopiśmie Communications Earth & Environment, które obejmuje siedem wyjątkowo dobrze zachowanych okazów znalezionych w jaskiniach w pobliżu miasta Arar, a także szczątki szkieletów kilkudziesięciu innych dzikich kotów.
Upadek geparda arabskiego
Gepardy kwitły niegdyś w Afryce i Azji, ale ich populacja w Azji spadła o 98% na przestrzeni tysiącleci. Półwysep Arabski jest szczególnie dramatycznym przykładem tego spadku: gepardy występowały w tym regionie aż do 1977 r., kiedy w Omanie zabito samicę, ale obecnie uważa się, że są one tam lokalnie wymarłe. Gepard azjatycki (Acinonyx jubatus venaticus ), niegdyś dominujący podgatunek w regionie, jest obecnie krytycznie zagrożony, a w Iranie pozostała jedynie niewielka populacja.
Główną przeszkodą w reintrodukcji zawsze była utrata siedlisk, ale badanie pokazuje, że różnorodność genetyczna może być kluczem do przyszłego sukcesu.
Naturalna mumifikacja na pustyni
Suche warunki pustyni saudyjskiej tworzą idealne środowisko do naturalnej mumifikacji: brak wilgoci i wysoka zawartość minerałów w piasku zapobiegają rozkładowi. Wykopaliska przeprowadzone w latach 2022 i 2023 odsłoniły szczątki mające do 4000 lat, a zmumifikowane okazy datowane na od 130 do 1870 lat.
Odblokowanie DNA starożytnego geparda
Naukowcom udało się wyodrębnić pełne sekwencje genomu trzech zmumifikowanych gepardów – po raz pierwszy w przypadku naturalnie zachowanych dużych kotów. Wyniki ujawniły zaskakującą kombinację linii genetycznych, przy czym najnowszy okaz jest blisko spokrewniony z azjatyckim gepardem, a starsze szczątki wykazują bliższe pokrewieństwo z obecnie krytycznie zagrożonym podgatunkiem Afryki Północnej. Sugeruje to, że historyczny przepływ genów pomiędzy różnymi populacjami gepardów był większy, niż wcześniej sądzono.
Naukowcy twierdzą, że ta szersza pula genetyczna może sprawić, że próby ponownego zdziczenia staną się bardziej opłacalne, ponieważ podgatunki mogą się krzyżować i wydawać płodne potomstwo, zwiększając długoterminową odporność populacji.
„Te odkrycia sugerują, że starożytne zapisy DNA mogą stanowić podstawę przyszłych planów reintrodukcji nie tylko gepardów, ale także innych zagrożonych gatunków” – podsumowują autorzy badania.
Zachowanie tych szczątków stanowi rzadką okazję do zrozumienia historii genetycznej geparda arabskiego i potencjalnego przywrócenia go na dawne terytorium.
