De cijfers zien er ruw uit.
De algehele federale financiering voor wetenschappelijk onderzoek zal naar verwachting in 2027 dalen. Michael Kratsios, de wetenschaps- en technologieadviseur van het Witte Huis, heeft dit woensdag duidelijk uiteengezet voor de House Committee on Science, Space, or Technology. Het bredere begrotingsbeeld is niet mooi.
Maar er is een enorme uitzondering.
De regering heeft specifiek 5 miljard dollar toegezegd om kunstmatige intelligentie in wetenschappelijk onderzoek te bevorderen. Dit geld zal niet in de ether verdwijnen. Het komt voort uit de National Science Foundation (NSF), NASA en andere federale instanties. Het doel is precies: het bouwen van wat Kratsios ‘het voornaamste AI voor wetenschapsecosysteem noemde waarin’ de VS wereldwijd domineert.
Wat het AI-wetenschapsbudget van $ 5 miljard dekt
Dit is niet zomaar een vage belofte. De financiering wordt naar specifieke emmers gestuurd. Denk aan gespecialiseerde wetenschappelijke datasets, nieuwe onderzoeksfaciliteiten en specifieke financieringsmogelijkheden voor prijzen die gebruikmaken van machine learning.
Het verduidelijkt de ‘Genesis-missie’. Dat initiatief, dat afgelopen november werd aangekondigd, had tot doel de Amerikaanse dominantie op het gebied van AI te versterken. Het budget was toen nog niet gedefinieerd. Nu stopt de regering geld in deze retoriek.
De nadruk ligt op door de overheid gerunde wetenschapsagentschappen. NASA en het ministerie van Energie zijn belangrijke doelwitten voor deze AI-infusie. Kratsios liet ook een hint vallen over het willen financieren van een ‘wetenschappelijk relevante kwantumcomputer’. Ambitieus? Zeker. Maar de bedoeling is duidelijk.
Waarom NSF-subsidies onder vuur liggen
Terwijl het AI-nieuws de krantenkoppen domineerde, werd de hoorzitting rommelig.
Wetgevers hebben Kratsios onder de huidige regering onder druk gezet tot grote bezuinigingen op de NSF-subsidies. Bijna 1 miljard dollar aan subsidies is opgehouden. Er zijn enorme verschillen tussen de geplande uitgaven voor 2026 en de daadwerkelijke toewijzingen.
Kratsios beweerde onwetendheid over de details.
Zijn verdediging? Het NSF moet “meer nadenken” over wat gefinancierd wordt. Het is een bureaucratisch gedoe, maar wel één met reële gevolgen voor onderzoekers die op hun levenslijn wachten.
Het echte knelpunt is echter een voorgestelde wijziging van de subsidieverleningsregels.
Hoe veranderingen in peer review de wetenschap bedreigen
Hier is de kern van de kwestie: politieke aangestelden zouden kiezen welke onderzoeksvoorstellen federale financiering krijgen. Peer reviewers zouden een stap opzij zetten.
Duizenden wetenschappers zijn woedend. Nobelprijswinnaars inbegrepen.
De kritiek is wijdverbreid omdat ze de kern van de wetenschappelijke meritocratie raakt. Als de politiek de financiering stimuleert, lijdt de fundamentele wetenschap daaronder. Kratsios stelt dat de verschuiving noodzakelijk is. Hij noemt een ‘echte daling’ in subsidies die ‘baanbrekende of out-of-the-box-achtige ideeën nastreven’.
Hij benadrukt dat beloningen gebaseerd zullen blijven op verdienste.
Stelt dat de duizenden die petities ondertekenden gerust? Waarschijnlijk niet.
De AI-belofte van $5 miljard is schitterend. Het belooft toekomstige dominantie. Maar de onderliggende structuur van de manier waarop wetenschap wordt gefinancierd, wordt herschreven. Peer review staat op het hakblok. Met het AI-budget kunnen supercomputers en datasets worden gekocht.
Maar het lost het vertrouwenstekort niet op.
“Het NSF moet weloverwogener zijn over welk onderzoek gefinancierd wordt.”
We zullen zien of het geld terechtkomt waar het beloofd is. De rest blijft onzeker.
