Uit een nieuwe studie, gepubliceerd in de BMJ, blijkt dat medicijnen met glucagon-like peptide 1 (GLP-1), oorspronkelijk ontworpen voor diabetes type 2 en gewichtsverlies, in verband worden gebracht met een significante vermindering van het risico op alle soorten stoornissen in middelengebruik. Dit omvat alcohol-, nicotine-, cannabis-, opioïden- en cocaïneverslaving. De bevindingen suggereren dat deze medicijnen niet alleen nieuwe verslavingen kunnen voorkomen, maar ook levensbedreigende gebeurtenissen zoals overdoses en zelfmoordpogingen kunnen verminderen.
Onverwachte voordelen bij meerdere aandoeningen
Onderzoekers analyseerden gegevens van meer dan 600.000 Amerikaanse veteranen met diabetes type 2 gedurende drie jaar. Degenen die GLP-1-medicijnen gebruikten, vertoonden een algemene vermindering van 14% in het risico op middelenmisbruik, met een bijzonder opvallende afname van 25% in het gebruik van opioïden. De voordelen werden binnen het eerste jaar waargenomen en bleven gedurende de gehele duur van het onderzoek bestaan.
Dit wijdverbreide effect is ongebruikelijk; zoals klinisch epidemioloog Ziyad Al-Aly opmerkt: “Dit is een medicijn tegen obesitas en diabetes; dit is geen verslavingsmedicijn. De grote verrassing was dus: het werkte consistent bij alle stoffen.”
Dramatische verbeteringen in bestaande verslavingen
In het onderzoek werden ook veteranen onderzocht die al met verslaving kampten. De resultaten waren overtuigend: behandeling met GLP-1 was gekoppeld aan een vermindering van 31% in het aantal bezoeken aan de spoedeisende hulp, een vermindering van 26% in ziekenhuisopnames, een vermindering van 39% in overdoses en een vermindering van 25% in zelfmoordgedachten. Misschien wel het belangrijkste was dat het aantal drugsgerelateerde sterfgevallen met 50% daalde.
Neurowetenschappers benadrukken dat deze bevindingen niet geheel verrassend zijn gezien wat er bekend is over hersenbanen. Alex DiFeliceantonio van Virginia Tech wijst op de “krachtige” impact op drugsgerelateerde sterfgevallen als een bijzonder veelbelovend aspect voor toekomstige behandelingen.
De wetenschap achter het effect
Het exacte mechanisme blijft onduidelijk, maar onderzoekers theoretiseren dat GLP-1-medicijnen verslavende verlangens kunnen temperen door de beloningsroutes in de hersenen te beïnvloeden. Al-Aly vergelijkt het met ‘stilmakende ‘drugsruis’’, het meedogenloze mentale gebabbel dat dwangmatig gedrag aanstuurt – vergelijkbaar met hoe deze medicijnen obsessieve gedachten over eten al verminderen.
GLP-1 bootst een darmhormoon na dat insuline en verzadiging stimuleert, maar de receptoren ervan worden ook aangetroffen in hersencircuits die beloning, motivatie en impulscontrole controleren. Het vertragen van de spijsvertering kan ook een rol spelen bij het verminderen van alcoholgebruik, zoals blijkt uit recent onderzoek.
Toekomstige richtingen
Hoewel het onderzoek zich voornamelijk richtte op oudere blanke mannelijke veteranen, werden vergelijkbare trends waargenomen bij een subgroep van vrouwen. Verder onderzoek is nodig om de optimale doseringen te bepalen en welke GLP-1-medicijnen het meest effectief zijn voor de behandeling van verslavingen. Klinische onderzoeken, zoals die onder leiding van Patricia Grigson van de Pennsylvania State University, zijn al aan de gang om Ozempic te testen als behandeling voor opioïdengebruiksstoornissen.
“Sommige [GLP-1] medicijnen zullen voor sommige mensen beter werken dan voor andere”, merkt Grigson op. “We moeten nog veel leren over het juiste regime.”
De bevindingen verhogen de mogelijkheid van een ‘gemeenschappelijk biologisch pad’ dat ten grondslag ligt aan alle verslavingen, wat mogelijk kan leiden tot nieuwe, te behandelen doelwitten. De volgende stap is begrijpen hoe GLP-1 precies werkt en hoe u de effecten ervan veilig en effectief kunt benutten.
