Experimenteel componiste Holly Herndon luidt een nieuw tijdperk in de muziek in, een tijdperk waarin kunstmatige intelligentie niet alleen een hulpmiddel is, maar een samenwerkingspartner in het creatieve proces. Herndon, wiens achtergrond zich uitstrekt van kerkkoren tot doctoraatsstudies in computermuziek, heeft AI-modellen ontwikkeld die haar stem en stijl kunnen repliceren, waardoor mogelijkheden ontstaan voor collectieve uitvoeringen en artistieke experimenten.
De opkomst van ‘protocolkunst’
Herndon omschrijft haar werk als ‘protocolkunst’, waarbij de creatieve daad verschuift van het componeren met instrumenten naar het ontwerpen van de systemen die creëren. Dit betekent dat trainingsdatasets nauwgezet moeten worden samengesteld – niet alleen bestaande inhoud moet worden verzameld, maar origineel materiaal moet worden samengesteld, specifiek voor AI-onderwijs.
“Het maken van de dataset is onderdeel van het kunstwerk. Vaak schrijf ik muziek niet per se voor menselijke oren, maar voor een computer om iets te leren.”
Deze aanpak is een direct antwoord op de beperkingen van commerciële AI-modellen, die vaak afhankelijk zijn van brede, ongerichte datasets die resulteren in generieke resultaten. Herndon gelooft in het samenstellen van unieke sonische paletten, net zoals een elektronische muzikant aangepaste samples bouwt.
Het resultaat? Modellen die werkelijk onderscheidende geluiden genereren, ongebonden door de beperkingen van typische songstructuren.
De kracht van stemklonen en realtime identiteit
Een doorbraak kwam met “Holly+”, een realtime stemkloon waarmee iedereen in de vocale stijl van Herndon kon zingen. De implicaties zijn opvallend: artiesten kunnen op het podium de identiteit van een andere kunstenaar belichamen, waarbij menselijke en machine-expressie samenkomen. Deze technologie staat nog in de kinderschoenen, maar Herndon voorziet een toekomst waarin vocale morphing hybride uitvoeringen mogelijk maakt – waarbij operahoogten worden gecombineerd met walvisachtige dieptepunten, of zelfs stemmen op onvoorspelbare manieren worden samengevoegd.
Beyond Automation: samenwerking en IRL-verbinding
Herndons werk gaat niet over het vervangen van menselijke kunstenaars; het gaat om het versterken van de collectieve creativiteit.
Een recent project in Berlijn betrof het trainen van een AI-model op de composities van Hildegard von Bingen, en nodigde vervolgens artiesten en het publiek uit om in realtime samen te werken. Het doel is om mensen samen te brengen en niet om ze achter schermen te isoleren. Herndon en partner Mat Dryhurst pleiten voor een verschuiving van passief scrollen naar actief ‘slenteren’ – interactie in de echte wereld, gefaciliteerd door AI-tools.
Een toekomst waarin AI creativiteit bevrijdt
Herndon erkent de angst rond AI, vooral in een aandachtgedreven economie. Maar ze blijft optimistisch en suggereert dat AI ruis kan wegfilteren en mensen op zinvolle manieren met elkaar kan verbinden. Ze stelt zich voor dat ontwikkelaars met AI-agenten ‘vibe-coderen’ terwijl ze hun leven leiden en een toekomst opbouwen waarin technologie de menselijke ervaring verbetert in plaats van vervangt.
Uiteindelijk daagt het werk van Herndon de definitie van creativiteit zelf uit, waardoor we gedwongen worden onze rol als enige auteurs van kunst te heroverwegen. De opkomst van AI als creatieve partner kan verontrustend zijn, maar biedt ook mogelijkheden voor bevrijding en onverwachte schoonheid.
