Wetenschappers hebben ontdekt dat sommige diepzeevissen een uniek type zicht gebruiken dat de functies van zowel staafjes als kegeltjes combineert: de twee belangrijkste lichtgevoelige cellen in de ogen van gewervelde dieren. Deze ontdekking, gepubliceerd in Science Advances, kan de manier waarop we de evolutie van het gezichtsvermogen zelf begrijpen, opnieuw vormgeven.
De uitdaging van diepzeevisie
De schemerzone van de oceaan vormt een uniek probleem voor het gezichtsvermogen. Het is te donker voor kegelcellen (die kleur en details bij fel licht detecteren) om effectief te kunnen functioneren, maar niet donker genoeg om staafjes (die uitblinken bij weinig licht) optimaal te laten presteren. Dit creëert een visuele ‘nachtmerrie’, zoals beschreven door Lily Fogg, onderzoeker aan de Universiteit van Basel en hoofdauteur van het onderzoek.
Hybride fotoreceptoren in actie
Onderzoekers onderzochten larven van drie diepzeevissoorten – bijlvis, lantaarnvis en lichtvis – gevonden in de Rode Zee. Ze vonden fotoreceptoren die niet strikt staafjes of kegeltjes waren, maar hybriden die kenmerken van beide combineerden. Bijlvissen behouden deze hybride cellen tot in de volwassenheid, terwijl lantaarnvissen en lichtvissen ze lijken te verliezen naarmate ze volwassener worden.
Dit suggereert dat visie geen binair systeem is (staafjes of kegeltjes), maar eerder bestaat uit een spectrum. De hybride cellen zorgen er waarschijnlijk voor dat deze vissen effectief kunnen zien in de donkere, duistere diepten waar ze hun leven beginnen.
Implicaties voor de evolutionaire biologie
Dit is geen geïsoleerd fenomeen. Soortgelijke hybride fotoreceptoren zijn gevonden bij kaakloze vissen, reptielen en amfibieën, wat erop wijst dat deze visuele flexibiliteit een eeuwenoude eigenschap kan zijn bij gewervelde dieren. De ontdekking daagt de traditionele kijk op staafjes en kegeltjes als rigide categorieën uit en laat zien hoe het leven zich aanpast in extreme omstandigheden.
“Het herinnert ons eraan dat biologie zelden zo eenvoudig is als we denken”, zegt Fogg.
De bevindingen onderstrepen hoe weinig we weten over visie en hoe evolutie onverwachte oplossingen kan opleveren om te overleven in zelfs de meest uitdagende omgevingen.
