Scholen kampen al tientallen jaren met een stille crisis: een groot aantal oudere leerlingen ontbeert fundamentele leesvaardigheden. Ondanks de recente wijdverbreide herzieningen van leesprogramma’s, met een sterke nadruk op vroegtijdige interventie, worden middelbare scholieren die “door de mazen van het net zijn gevallen” grotendeels genegeerd. Het probleem is niet nieuw; Leraren zijn er al jaren met eigen ogen getuige van. Een leraar uit de zesde klas herinnert zich een leerling begin jaren 2000 die ‘Ik heb slecht gefaald’ verkeerd spelde als ‘Ik viel in bed’, wat blijk gaf van een grimmig onvermogen om zelfs maar eenvoudige woorden te lezen op een leeftijd waarop geletterdheid veilig zou moeten zijn.
De wetenschap van het lezen en de ongelijke implementatie ervan
De huidige drang naar ‘wetenschappelijk onderbouwde’ leesmethoden – gericht op fonetiek, fonologisch bewustzijn, vloeiendheid, woordenschat en begrip – is niet revolutionair. Een federaal panel uit 1999 schetste deze principes ruim twintig jaar geleden. Veel scholen omarmden in het verleden echter ineffectieve benaderingen zoals ‘hele taal’, waarbij contextaanwijzingen voorrang kregen boven expliciete instructie bij het decoderen van letters en klanken.
Onlangs hebben staten als Mississippi en Louisiana opmerkelijke winsten geboekt in de vroege leesscores door deze door onderzoek ondersteunde methoden te implementeren. Het succes van Mississippi, ook wel het ‘Mississippi Miracle’ genoemd, bracht andere staten ertoe dit voorbeeld te volgen. Ongeveer veertig staten hebben nu wetten die op bewijs gebaseerd leesonderwijs verplicht stellen of aanmoedigen, maar de meeste richten zich op de kleuterschool tot en met de derde klas. Het gebrek aan specifieke hulpmiddelen voor oudere leerlingen blijft een kritieke leemte.
Stagnerende vooruitgang ondanks hervormingen
Ondanks verbeteringen in de leesscores van de vierde klas (waarbij Louisiana van de laagste naar de zestiende plaats in het land is gestegen), is het begrip van de achtste klas gestagneerd. Slechts 30% van de achtsteklassers wordt als “vaardig” in lezen beschouwd, een cijfer dat sinds 1992 onveranderd is gebleven. Deze kloof frustreert docenten; zoals een functionaris opmerkte: ze kunnen de scores van jongere leerlingen alleen maar verbeteren om te zien dat de winsten die door de middelbare school zijn behaald, worden weggevaagd.
Uit onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de onderwijzers meldt dat minstens een kwart van hun middelbare scholieren moeite heeft met elementaire leesvaardigheid, waarbij sommigen schatten dat tot driekwart van de leerlingen achterloopt. Deze realiteit botst scherp met de percepties van ouders, aangezien 88% gelooft dat hun kinderen op groepsniveau kunnen lezen, terwijl slechts ongeveer 30% dat daadwerkelijk doet.
Waarom oudere studenten over het hoofd worden gezien
Het probleem is niet simpelweg een gebrek aan middelen, maar ook een systematisch onvermogen om de onderliggende problemen aan te pakken. Het identificeren van worstelende leerlingen wordt moeilijker naarmate ze ouder worden, omdat velen coping-mechanismen ontwikkelen of onder de radar blijven.
Deskundigen benadrukken dat de sleutel niet alleen interventie is, maar consistente, vakoverschrijdende instructie in leesvaardigheid op alle leerjaren. Eén onderzoeker verklaarde dat ‘we niet tussenbeide kunnen komen als we de instructie ontvluchten’. Leraren ontberen vaak een adequate opleiding om oudere, worstelende lezers te ondersteunen; 38% meldt dat er geen professionele ontwikkeling op dit gebied is.
Het pad voorwaarts
Sommige staten ondernemen stappen om het probleem aan te pakken, zoals de wet van Louisiana die studenten verplicht een cijfer te herhalen als ze de leestoetsen niet halen. De nadruk blijft echter liggen op vroegtijdige interventie, waardoor oudere leerlingen achterblijven. Om de resultaten te verbeteren, moeten scholen prioriteit geven aan:
- Uitgebreide training: Leraren op alle leerjaren uitrusten met de vaardigheden om worstelende lezers te identificeren en te ondersteunen.
- Crossoverschrijdende integratie: Leesstrategieën in elk onderwerp inbedden, niet alleen in taalkunsten.
- Gerichte interventie: Intensieve ondersteuning bieden aan oudere leerlingen die achterstand hebben opgelopen.
Uiteindelijk vereist het dichten van de alfabetiseringskloof een duurzame inzet voor op bewijs gebaseerde praktijken in het hele onderwijssysteem. Het negeren van oudere studenten die geen fundamentele leesvaardigheden hebben, houdt een cyclus van academische achterstand in stand die het potentieel van toekomstige generaties ondermijnt.
