Astronomen hebben een potentiële aardachtige exoplaneet ontdekt die rond een zonachtige ster draait, op slechts 146 lichtjaar afstand. De kandidaat, genaamd HD 137010 b, lijkt ongeveer zo groot als de aarde te zijn en zou een jaarlengte kunnen hebben die vergelijkbaar is met die van ons. Wetenschappers waarschuwen echter dat bevestiging zeer onzeker blijft vanwege de beperkte gegevens.
Het signaal en zijn uitdagingen
De eerste detectie kwam uit 2017 met de Kepler-ruimtetelescoop van NASA: een enkele, duidelijke dimming van de ster HD 137010 gedurende 10 uur. Dit suggereert dat een kleine, rotsachtige planeet voor zijn ster langs beweegt – een fenomeen dat bekend staat als transit. Het signaal was sterk genoeg om verder onderzoek te rechtvaardigen, maar Keplers missiebeperkingen stonden uiteindelijk een volledige verificatie in de weg.
Het belangrijkste probleem is dat er slechts één doorvoer is waargenomen. Het oorspronkelijke ontwerp van Kepler vereiste drie transits om een planeet te bevestigen, maar de telescoop faalde voordat hij voldoende gegevens kon verzamelen. Latere fasen van de missie (K2) waren korter en minder betrouwbaar voor dit soort zoekopdrachten.
Waarom dit belangrijk is
De zoektocht naar aardachtige planeten wordt gedreven door de fundamentele vraag of er elders in het universum leven bestaat. Het vinden van een potentieel bewoonbare wereld, zelfs als deze niet is bevestigd, is belangrijk omdat het de zoekruimte verkleint.
- De bewoonbaarheid hangt af van de afstand tot de ster. De omlooptijd van HD 137010 b wordt momenteel geschat tussen 300 en 550 dagen, wat betekent dat het gematigd of bevroren kan zijn, afhankelijk van de exacte afstand.
- Het gebrek aan bevestiging benadrukt een belangrijke beperking van de jacht op exoplaneten. Single-transit-detecties zijn gevoelig voor valse positieven; andere verschijnselen (sterrenvlekken, stofwolken) kunnen planetaire transits nabootsen.
Toekomstperspectieven en onzekerheden
Momenteel zijn er geen andere telescopen gepland om HD 137010 b in detail te observeren. Voor bevestiging zijn nog minstens twee transits nodig, maar de kansen zijn klein zonder toegewijde follow-up.
Zelfs als dit wordt bevestigd, kan deze planeet nog steeds minder gastvrij blijken dan gehoopt. De ster is iets zwakker dan onze zon, wat betekent dat de planeet mogelijk een nauwere baan nodig heeft om vloeibaar water vast te houden, wat het risico op getijdenblokkering of intense straling vergroot.
“Twee transits is misschien, maar drie transits is precies wat je wilt”, zegt astrofysicus Jessie Christiansen.
Ondanks de twijfels blijven onderzoekers geïntrigeerd. De helderheid van het initiële signaal is ongewoon sterk, wat erop wijst dat HD 137010 b toch een echte planeet kan zijn. Toekomstige ruimtetelescopen met geavanceerde beeldvormingsmogelijkheden zouden het mysterie uiteindelijk kunnen oplossen, maar voorlopig blijft het bestaan van deze mogelijke aardse tweeling een kwestie van ‘misschien’.
