Uit recent onderzoek blijkt dat een unieke populatie bruine beren in Italië, de Ursus arctos marsicanus, door het langdurige contact met mensen generaties lang minder agressief is geworden. Deze contra-intuïtieve evolutie komt voort uit het isolement van de beren en de daaropvolgende inteelt, die, verrassend genoeg, de voorkeur heeft gegeven aan eigenschappen die conflicten met mensen verminderen.
Eeuwen van isolatie
De bruine beer uit de Apennijnen komt uitsluitend voor in Midden-Italië en is al 2.000 tot 3.000 jaar genetisch gescheiden van andere Europese bruine berenpopulaties – voornamelijk sinds het Romeinse Rijk. Dit isolement, gecombineerd met verlies van leefgebied door landbouw en menselijke nederzettingen, leidde tot een drastische vermindering van de genetische diversiteit en een toename van de inteelt binnen de soort. Ondanks de negatieve gevolgen van inteelt ontdekten onderzoekers dat inteelt ook onbedoeld selecteerde voor minder agressief gedrag.
Door de mens veroorzaakte evolutie
Uit een studie gepubliceerd in Molecular Biology and Evolution blijkt dat bruine beren uit de Apennijnen genetische markers dragen die verband houden met verminderde agressie. De onderzoekers van de Universiteit van Ferrara gebruikten genomische analyse om vast te stellen dat mensen onbedoeld de evolutie van deze beren hebben bepaald.
“Interacties tussen mens en dier zijn vaak gevaarlijk voor het voortbestaan van een soort, maar kunnen ook de ontwikkeling bevorderen van eigenschappen die conflicten verminderen”, zegt geneticus Giorgio Bertorelle.
De studie suggereert dat beren die agressiever gedrag vertoonden waarschijnlijk door mensen werden geëlimineerd, wat leidde tot de selectie van genen die geassocieerd zijn met een rustiger temperament. Dit is niet noodzakelijkerwijs een positief resultaat voor de algehele gezondheid van de soort – inteelt vormt nog steeds een bedreiging – maar het benadrukt wel een verrassend gevolg van de interactie tussen mens en dier.
Paradoxale implicaties
De bevindingen presenteren een paradox: hoewel menselijke activiteit de bruine beer in de Apennijnen in gevaar heeft gebracht, heeft deze onbedoeld ook de evolutie van eigenschappen aangestuurd die conflicten minimaliseren. Dit suggereert dat zelfs zwaar getroffen populaties waardevolle genetische aanpassingen kunnen behouden die behoud verdienen. De studie onderstreept de complexe relatie tussen mensen en dieren in het wild, en toont aan dat zelfs negatieve interacties tot onverwachte evolutionaire uitkomsten kunnen leiden.
Het verhaal van de bruine beer uit de Apennijnen herinnert ons eraan dat de evolutie niet altijd een eenvoudig pad volgt. Soms kan juist de druk die een soort bedreigt, zijn gedrag zodanig veranderen dat zijn voortbestaan verzekerd is.
