Een nieuwe afbeelding van de Hubble-ruimtetelescoop onthult een dramatische botsing tussen grote objecten die rond de ster Fomalhaut draaien, op slechts 25 lichtjaar van de aarde. Deze gebeurtenis is geen zeldzame gebeurtenis, maar een relatief frequent proces in jonge stellaire systemen. De bevindingen dagen bestaande theorieën uit over hoe planetaire systemen zich vormen en evolueren.
Een systeem in chaos
Fomalhaut, een van de helderste sterren die met het blote oog zichtbaar zijn, staat al lang bekend om zijn prominente ringen van stof en puin. In 2008 ontdekten astronomen een potentiële planeet die rond de ster draaide. In 2014 was het object echter op mysterieuze wijze verdwenen. Deze verdwijning duidde eerder op een gewelddadige gebeurtenis dan op een stabiele baan.
De hypothese van terugkeer en botsing
Recente waarnemingen in 2023 onthulden een nieuw lichtpunt in hetzelfde gebied, dat lijkt op het eerder waargenomen object. Astronomen stellen nu voor dat zowel de oorspronkelijke ‘planeet’ als het nieuwe uiterlijk puin zijn van enorme botsingen tussen twee of meer grote hemellichamen.
“Eerdere theorie suggereerde dat er elke 100.000 jaar, of langer, één botsing zou moeten plaatsvinden. Hier hebben we in twintig jaar tijd twee gezien”, zegt Paul Kalas, astronoom aan UC Berkeley.
Implicaties voor planetaire formatie
Deze ontdekking suggereert dat planetaire systemen veel dynamischer en chaotischer zijn dan eerder werd gedacht. Botsingen kunnen een veel vaker voorkomend stadium zijn in de vorming van planeten dan eerder werd geschat. De snelheid van deze gebeurtenissen rond Fomalhaut – twee waargenomen in slechts twintig jaar – geeft aan dat gewelddadige inslagen veel voorkomen, vooral in jonge systemen die nog in ontwikkeling zijn.
Toekomstige observaties met James Webb
Wetenschappers zijn van plan de James Webb-ruimtetelescoop te gebruiken om het stof dat overblijft na de botsing te analyseren. Dit zou waardevolle inzichten kunnen opleveren in de samenstelling van deze puinvelden, inclusief de aanwezigheid van waterijs. Door dergelijke gebeurtenissen te bestuderen hopen astronomen beter te begrijpen hoe planeten zich vormen en evolueren in andere sterrenstelsels.
De waarnemingen rond Fomalhaut laten zien dat planetaire vorming geen soepel proces is, maar een chaotisch proces, onderbroken door frequente botsingen. Deze gebeurtenissen kunnen een sleutelstap zijn in het creëren van stabiele planetaire systemen zoals het onze.
